Ukoliko se pitate koja je najpoznatija znamenitost Ciriha, odgovor ćete naći u istoriji i lepoti crkve Grosminster (Grossmünster). Ovo obeležje grada turistima je uvek zanimljivo i predstavlja nepresušan izvor inspiracije za fotografisanje.
Gde se nalazi Grosminster?
U najpoznatijem švajcarskom gradu nemoguće je izgubiti se zahvaljujući glavnom gradskom orijentiru – crkvi Grosminster. Dva tornja koja je krase lako je videti izdaleka i uputiti im se iz bilo kog pravca. Crkva se nalazi se na desnoj obali reke Limat, na trgu Grossmünsterplatz. U njenoj blizini je veliki broj restorana, kafića, radnji, ali i prelepih, šarmantnih ulica.
Zaštitnici grada Ciriha
Kako legenda kaže, sveci zaštitnici grada Ciriha - Feliks, Regula i njihov sluga Eksuperantius nekada su bili članovi hrišćanske tebajske legije, koja je imala svoju bazu u današnjem švajcarskom kantonu Valais. Zbog progona hrišćana od strane rimskih vlasti u regionu, Feliks, Regula i Eksuperantius su pobegli u Cirih krajem 3. veka n. e. Kada su rimske vlasti u gradu otkrile njihovo verovanje u hrišćanstvo, guverner Turicum-a (rimskog Ciriha) izdao je naređenje da se sveci kuvaju u ulju i piju rastopljeno olovo. Ubrzo nakon toga naredio je i odsecanje glava hrišćana. Narodno predanje kaže da su njihova tela nakon pogubljenja mirno podigla svoje odsečene glave i prešla 40 koraka (oko 27 m) do mesta gde su želeli da pronađu večni počinak i uzdignu se na nebo.
Otprilike 500 godina kasnije, Karlo Veliki došao je u Cirih u potrazi za velikim jelenom kojeg je video dok je lovio u Ahenu u Nemačkoj. Po dolasku u grad, konj Karla Velikog spotakao se na grobove svetaca, a na ovom mestu je car naredio izgradnju nove crkve koja će čuvati mošti hrišćanskih mučenika - katedrale Grosminster.
Istorija
Bazilika Grosminster bila je izgrađena u šest etapa, od 1090. do 1230. Organizaciju i aktivnosti vezane za crkvu nadzirala je episkopija u Konstancu u Nemačkoj, sve do pojave reformacije u 16. veku.
Tokom srednjeg veka aktivnosti Grosminstera bile su dosta povezane sa Frauminsterom, crkvom koja se nalazi na udaljenosti od samo 180m, sa druge strane reke Limat. Ove dve crkve imale su najveći uticaj i moć katoličke crkve u severnom delu Švajcarske. Međutim, one su oduvek bile rivali po pitanju čuvanja mošti tragično nastradalih hrišćana. Crkve su delile i javno predstavljale ove mošti u složenoj urbanoj povorci koja se održavala svake godine 11. septembra (ovaj dan je praznik trojice svetaca i još uvek se slavi Cirihu).
Reforme Urlih Cvinglija
Godine 1519. Urlih Cvingli stiže u Cirih kako bi započeo svoje delo kao pastor u Grosminster katedrali. Ideje holandskog filozofa Erazma Roterdamskog su snažno uticale na Cvinglija, koji je delio Erazmovo uverenje da Sveto pismo treba čitati i propovedati liberalno na svom maternjem jeziku, a ne na latinskom. Cvingli je propovedao ideje o reformi katoličke crkve, javno kritikovao tradicije katolika i osuđivao korumpiranost u crkvenoj hijerarhiji. Suprotstavio se prodaji indulgencija i tvrdio da je reforma crkve u Cirihu bila neophodna kako bi se u gradu moglo živeti životom prema jevanđeljima, onako kako je Isus Hrist zaista nameravao. Cvingli je, uz vladino odobrenje i saradnju, oduzeo imanja koja su pripadala raznim crkvama i manastirima Ciriha i oskrnavio grobove svetih mučenika.
Posle Cvinglijeve smrti 1531. godine, Hajnrih Bulinger je postao glavni pastor u katedrali Grosminster. Nastavio je Cvinglijev rad u nadgledanju Grosminsterove teološke škole i dopisivao se sa vodećim ličnostima svoje ere, uključujući Martina Lutera. Grosminster je zadržao istaknuto mesto među ciriškim crkvama.
Kasnija istorija crkve uglavnom je tiha. Požar koji je izbio 1763. godine, uništio je Grosminsterove kule, kasnije obnovljene u gotičkom stilu. Period obnove započeo je krajem 19. i početkom 20. veka, kada je Grosminsterov romanički izgled vraćen svom punom sjaju.
Arhitektura
Katedrala Grosminster se u velikoj meri pridržava osnovnih postavki romaničkog stila: groteske na glavnim stubovima, urezanim vratima i crkvenim kulama. Katedrala u Konstancu u Nemačkoj, kao i druge romaničke crkve snažno su uticale na izgled Grosminsterovih oblika i fasada. Nedavna arheološka istraživanja pokazala su da su ranije na ovom mestu postojale drevne rimske građevine, kao i rimsko groblje.
Grosminster je jedinstven po tome što se u katedralu ulazi sa severne strane, a ne sa tradicionalnijeg zapadnog ulaza. To je zato što su južni i severni ulazi bili deo ose hodočašća koja je povezivala katedralu sa obližnjom malom Crkvom vode (Vasserkirche) - izgrađenom na mestu gde su pogubljeni Feliks, Regula i Eksuperancije.
Na svojoj severnoj strani Grosminster ima ulaz u obliku klasičnog rimskog luka, koji označava trijumf hrišćanske vere. Na glavnom ulazu može se videti romanička figura izraelskog kralja Davida koji pored dva lava svira na harfi. Ispod crkve, u kripti, nalaze se slike koje prikazuju legendu o Feliksu i Reguli, kao i statua Karla Velikog iz 15. veka rađena u gotičkom stilu.
Glavni stub u severnom delu crkve takođe sadrži dobro očuvanu sliku Karla Velikog koji jaše na konju.
Posetite Grosminster
Crkva Grosminster dostupna je turistima za obilazak svakog dana između 10 i 18 časova. Da bi ste došli do samog vrha morate se popeti uz 187 stepenika, a za obilazak izdvojiti oko sat vremena. Sav trud i snaga da se dođe do vrha se isplate jer je pogled koji se pruža neverovatan. Odavde se možete diviti celom gradu, bajkovitom jezeru, još jednoj znamenitosti - crkvi Frauminster, ali i napraviti fotografije koje će Vam uvek izmamiti osmeh na lice.
